Agricultural Facts in Amhara Region

የአማራ ብሔራዊ ክልል JåG‰ðÃêE xq¥m_ b8º 45'  እስከ 13º 45' ሰሜን የኬክሮስ እና በ35º 46' እስከ 40º 25' ምሥራቅ የኬንትሮስ መስመር ውስጥ የሚገኝ ሲሆ N bM‰Q yxÍR yåé¸Ã KLlÖC# bM:‰B sùÄN b¤NšNgùL gùÑZ KLL bs»N yTG‰Y KLL bdbùB yåé¸Ã KLL ÃêSnù¬L”” yöÄ SÍtÜ 157,076.28 µÊ kþlÖ »TR ይሆናል፡፡

  bxhùnù s›T yKLlù HZB B²T wd 20 ሚሊዮን XNd¸dRS ytgmt sþçN kxg¶tÜ HZB 25 bmè xµÆbþ DRš YY²L”” kmñ¶Ã xµÆbþ xNÉR 85 bmè y¸çnW bg«R y¸ñR nùéW bên¾nT bGBR §Y ytm¿rt sþçN q¶W 15 bmè y¸çN HZB bkt¥ y¸ñR nW”” እንዲሁም ከጠቅላላው ሕዝብ 52 በመቶ የሚሆነው በሥራ ሊሠማራ የሚችል /15-64 ዓመት/ የዕድሜ ክልል ውስጥ የሚገኝ ነው፡፡  ይህ ብዛት ያለው በሥራ ሊሰማራ የሚችል የሰው ኃይል በአንድ በኩል በአጭር ጊዜ የሥራ እድል መፍጠርን የሚጠይቅ ሲሆን በሌላ በኩል ይህ ብዛት ያለው ህዝብ ለአገር ውሰጥ ገበያም መሰረት ነው፡፡

KLlù b10 øñC b167 yg«R ykt¥ wrÄ xStÄdéC ytkÍfl sþçN kzþH WS_ 38 y¸çnùT ykt¥ xStÄdéC ÂcW”” bmçnùM yx¥‰# yxgW# yåéä yl¤lÖC B¼¤rsïC bU‰ y¸ñ„bT KLL nW””

yhBT mrTN b¸mlkT KLlù ለልማት ጥቅም ላይ ሊውል የሚችል ሰፊና እምቅ የተፈጥሮ ሀብት ያለው ሲሆን ይህም የመሬት፣ የውሀ፣ የአየር ንብረት፣ የደንና ዱር እንስሳት የመሳሰሉትን ያካትታል፡፡ በዚህም ክልሉ የራሱ አንፃራዊ ጠቀሜታ /Comparative Advantage / እንዳለው ያመለክታል፡፡

የክልሉ የመሬት አቀማመጥ በሁለት ዋና ዋና ክፍሎች ማለትም በከፍተኛና በዝቅተኛ ቦታዎች የሚመደብ ሲሆን የከፍተኛ ቦታዎች ምድብ የሚይዘው ከባህር ወለል በላይ ከ1500 ሜትር በላይ የሆኑትን ቦታዎች ማለትም አብዛኛው የክልሉ ሰሜናዊና ምሥራቃዊ ክፍሎች በዚሁ ምድብ ውስጥ ይገኛሉ፡፡ አብዛኛው የዚህ አካባቢ ቦታዎች ሰንሰለታማና አምባ ምድሮች፣ እንደ ራስ ዳሽን /4620ሜትር/፣ አቡነዮሴፍ /4290/ የመሳሰሉት ትልልቅ ተራራዎችን የሚያቅፍ ነው፡፡ የዝቅተኛ ቦታዎች ምድብ ደግሞ የክልሉን ምዕራባዊና ደቡባዊ ቦታዎች የሚያቅፍ ሲሆን ከባህር ወለል በላይ ያላቸው ከፍታ ከ500-1500 ሜትር ነው፡፡ ይህ ምድብ የትልልቅ ወንዞችን፣ ተፋሰሶች የሚሸፍንና ሜዳማ የሆነ የመሬት አቀማመጥ ያለው በመሆኑ ሰፋፊ እርሻዎችን ለማካሄድ አመቺነት ያለው አካባቢ ነው፡፡

ክልሉ በአምስት ዋና ዋና የአየር ንብረቶች የተከፋፈለ ሲሆን 3.14 በመቶ ያህሉ በረሃማ /ደረቅ ቆላ/ 28.11 በመቶ ያህሉ ቆላ፣ 44.3 በመቶ ወይና ደጋ፣ 20.52 በመቶ ደጋማና ቀሪው 3.93 በመቶ ያህሉ ደግሞ ውርጭ የአየር ንብረት አለው ፡፡ የክልሉ ከፍተኛ የሙቀት መጠን ከ26 ዲግሪ ሴንቲግሬድ በላይ ሲሆን ዝቅተኛው ከ11 ዲግሪ  ሴንቲግሬድ በታች ይወርዳል፡፡ የክልሉ ዓመታዊ የዝናብ መጠን ዝቅተኛው ከ500-700 ሚ/ሜትር ሲሆን፣ ከፍተኛው ደግሞ ከ1400 ሚ/ሜትር በላይ ነው፡፡

ክልሉ የትልልቅ ወንዞች ባለቤት ሲሆን በአጠቃላይ በሶስት ዋና ዋና ተፋሰሶች ተከፍፍሎ ሊታይ የሚችል ነው፡፡ እነርሱም የዓባይ፤ የተከዜና የአዋሽ ተፋሰሶች ናቸው፡፡ ከነዚህ ተፋሰሶች መካከል የአባይ ወንዝ ተፋሰስ ከፍተኛውን ድርሻ የሚይዝ ሲሆን  የተከዜ ተፋሰስ ደግሞ  በሁለተኛነት ደረጃ የሚታይ ነው፡፡ ከነዚህም በተጨማሪ ሰፋ ያለ የከርሰ ምድር የውሃ ሀብት እንዳለ ይታወቃል፡፡ እንዲሁም እንደ ጣና፣ አርዲቦና ሎጎ የመሳሰሉ ሀይቆችም በክልሉ ውስጥ ይገኛሉ፡፡ በአጠቃላይ በክልሉ ውስጥ ባሉ ትልልቅ ወንዞችና መጋቢ ወንዞች የመስኖ ልማት ለማካሄድ የሀይድሮ ኤሌክትሪክ ሀይል ለማመንጨት፣ የዓሣ ሀብት ልማት ለማካሄድ የሚያስችል ከፍተኛ የውሃ ሀብት ክምችት እንዳለ መገንዘብ ይቻላል፡፡ ይሁን እንጅ እስከአሁን በጥቅም ላይ የዋለው በጣም አነስተኛ ነው፡፡ የዓሣ ሀብት ልማትን አስመልክቶ በክልሉ ከሚገኙ ወንዞችና ሀይቆች በዓመት ከ20 ሺህ ቶን በላይ ዓሣ ማምረት እንደሚቻል ያሉት ጥናቶች ቢያመለክቱም እስከ አሁን የተመረተው ግን ዝቅተኛ ነው፡፡

በአጠቃላይ ክልሉ ከፍተኛ የሆነ የሕዝብ ቁጥር፣ ለእርሻና ለእንስሳት እርባታ ተስማሚ የሆነ መሬት፣ የአየር ንብረት እና የውሃ ሀብቶች ያሉት በመሆኑ በተለይም የሰብል እና የእንስሳት ሀብት ልማት ለማካሄድ የማይናቅ አቅም አለው፡፡ በዝናብም ሆነ የመስኖ እርሻ ልማት በማስፋፋት በክልሉ ለገበያ የሚውሉ የተለያዩ የብዕር፣ የአገዳ፣ የጥራጥሬ፣ የቅባት፣ የአትክልትና ፍራፍሬ ሰብሎችን ማምረት ይቻላል፡፡ ጤፍ፣ ገብስ፣ በቆሎ፣ ማሽላ፣ ስንዴ፣ አተር፣ ባቄላ፣ ሽምብራ፣ ምስር፣ ሰሊጥ፣ ወዘተ የመሳሰሉት በክልሉ ውስጥ ከሚመረቱ ሰብሎች መካከል ዋና ዋናዎቹ ናቸው፡፡ በእንስሳት ሀብት ልማት ረገድም በወተት ምርታማነታቸው የታወቁ የፎገራ ዝርያዎችና በፀጉር ምርት የታወቁት የመንዝ በግ ዝርያዎች በክልሉ ይገኛሉ፡፡ ሆኖም ግን የግብርና ስራችን በተፈጥሮ ላይ ጥገኛና ኋላ ቀር የአስተራረስ ዘዴን መሰረት ያደረገ በመሆኑ የምግብ ዋስትና ሁኔታ ገና በአስተማማኝ ደረጃ ላይ አይደለም፡፡